Een rookmelder is een klein apparaat dat je pas opmerkt als hij piept omdat de batterij leeg is. Toch is het een van de nuttigste dingen die aan je plafond hangen. Bij brand in de nacht slaap je door de rook heen, terwijl een melder je op tijd wakker maakt.
Sinds 1 juli 2022 is een rookmelder verplicht op elke verdieping van een woning waar zich een verblijfsruimte of een vluchtroute bevindt. Dat geldt ook voor bestaande woningen. Wil je precies weten wat er voor jouw situatie geldt, dan kun je terecht bij de brandweer of bij je gemeente. Belangrijker dan de regel is dat de melders op de goede plek hangen en blijven werken.
Waar je een rookmelder ophangt
Rook stijgt op en verspreidt zich eerst langs het plafond. Een rookmelder hoort daarom aan het plafond, bij voorkeur ongeveer in het midden van de ruimte. Hang hem niet in een hoek, want daar blijft lucht hangen en bereikt rook de melder later. Houd ruwweg een halve meter afstand van muren en van lampen.
De belangrijkste plek is de vluchtroute: de overloop, de gang en het trappenhuis. Daar kom je langs als je het huis uit moet. De brandweer adviseert daarnaast om ook melders te hangen in de woonkamer en in slaapkamers, zeker als daar apparaten aan staan of opladen. Op zolder met een wasmachine, droger of cv-ketel is een extra melder ook geen overbodige luxe.
Vermijd plekken waar je vaak vals alarm krijgt. In de keuken en badkamer gaat een gewone rookmelder af op kookdamp en stoom. Hang hem liever net buiten de keukendeur in de gang. In de keuken zelf kun je een hittemelder gebruiken, die reageert op temperatuur in plaats van op rook. Een plek vlak naast een ventilatierooster of een open raam is ook niet ideaal, omdat de luchtstroom rook kan wegblazen.
Losse melders of gekoppelde melders
Een losse rookmelder op batterijen hang je in een paar minuten op met twee schroeven of een sterke klevende montageplaat. Kies bij voorkeur een type met een vaste batterij die tien jaar meegaat. Dan heb je geen last van een melder die midden in de nacht begint te piepen omdat een gewone batterij op is.
In een huis met meerdere verdiepingen zijn gekoppelde melders het overwegen waard. Gaat er één af, dan gaan ze allemaal af. Een brand in de meterkast op de begane grond hoor je dan ook in de slaapkamer op de tweede verdieping. Koppelen gaat draadloos of via een kabel op het stroomnet. Let bij aanschaf op het keurmerk en op de vermelding van de Europese norm EN 14604 op de verpakking.
Voor huurwoningen, kamerverhuur en bedrijfspanden komen er vaak extra eisen bij, en dan wordt ook naar de Nederlandse norm NEN 2555 gekeken. Een gespecialiseerd bedrijf als Royal Safety kan het plaatsen en controleren van rookmelders volgens die norm verzorgen, wat handig is als je als verhuurder moet kunnen laten zien dat alles in orde is.
Testen, schoonmaken en vervangen
Test je rookmelders eens per maand. Druk op de testknop tot het alarm afgaat. Hoor je niets of een zwak geluid, vervang dan de batterij of de hele melder. Een vaste dag helpt om het niet te vergeten, bijvoorbeeld de eerste maandag van de maand, wanneer om twaalf uur ook de sirenes worden getest.
Stof en spinrag in de sensor kunnen vals alarm geven of de melder minder gevoelig maken. Zuig de buitenkant twee keer per jaar voorzichtig af met de borstelkop van je stofzuiger. Gebruik geen schoonmaakmiddel of verf rondom de melder, en plak hem niet af tijdens het schilderen zonder de afplaktape daarna weer weg te halen.
Een rookmelder gaat niet onbeperkt mee. De sensor veroudert, en fabrikanten adviseren doorgaans om de melder na ongeveer tien jaar te vervangen. Op de achterkant staat meestal een productiedatum of een uiterste vervangdatum. Schrijf die eventueel met een stift op de montageplaat, zodat je het bij een test meteen ziet.
Een rookmelder waarschuwt, maar blust niet. Een blusdeken in de keuken en een kleine brandblusser in de gang of bij de trap maken je voorbereiding completer. Op royalsafety.nl staat uitgelegd welk blusmiddel bij welk soort brand past, want een vlam in de pan vraagt om een andere aanpak dan een brandende prullenbak. Spreek daarnaast met je huisgenoten af hoe jullie het huis uit gaan als het alarm afgaat, en houd de sleutel van de voordeur op een vaste plek.